Prezentujemy opowieść o roku 1918 – chronologiczne, barwnie ilustrowane przedstawienie wydarzeń towarzyszących odzyskaniu przez Polskę niepodległości.
Pierwszy rozdział O nas bez nas – (styczeń – kwiecień) poświęcony jest przede wszystkim traktatowi brzeskiemu i jego następstwom, m.in. demonstracjom przeciwko traktatowi w Królestwie i Galicji, walkom Korpusów Wschodnich (m.in. bitwa pod Rarańczą).
Kolejny – Szukanie drogi – (maj – wrzesień) dotyczy głównie życia codziennego i politycznego w Królestwie i Galicji, a także tworzenia się Armii Polskiej we Francji i rozbrojenia Korpusów Wschodnich.
Niepodległa – ostatnia część albumu (październik – grudzień) – to szczegółowa relacja z odzyskiwania niepodległości i pierwszych działań nowo powstałego państwa: przejmowanie władzy w Krakowie i w Galicji, rozbrajanie Niemców w Warszawie i polsko-ukraińskie walki o Lwów, formowanie się państwowości, powołanie rządu Jędrzeja Moraczewskiego, powstanie wielkopolskie.
Album pokazuje nastroje Polaków u progu odzyskania niepodległości, ich emocje i postawy wobec tworzącej się państwowości, siebie samych i innych nacji.
Zbigniew Gluza, Prezes Ośrodka KARTA „Rok 1918 nie miał w historii Polski precedensu. Po raz pierwszy odzyskiwaliśmy narodową wolność. Pierwszy raz powracała Niepodległość. Wracała z trudem, opornie, przyspieszając i hamując, zatrzymywana przez wypadki, które wieszczyły jej przyszłą ułomność. Ale wróciła naprawdę.
Ten rok był pierwszym krokiem samostanowienia tych, którzy na hasło „Polska” odpowiadali sobą. Wtedy już pojawiło się niemal wszystko, co potem miało określać istotę Drugiej Niepodległości. Dlatego też przedstawiamy cały rok, miesiąc po miesiącu, pokazując, jak różne twarze miały kolejne jego pory. Ile irytacji było zimą, ile spełnień – jesienią.”
Archiwalne zdjęcia, plakaty i ulotki ilustrujące dokumenty, fragmenty dzienników i wspomnień autorstwa m.in. Józefa Piłsudskiego, Jędrzeja Moraczewskiego, Macieja Rataja, Józefa Hallera, Józefa Dowbora-Muśnickiego, Marii Dąbrowskiej, Zofii Romanowiczówny, Marii Kasprowiczowej; cytaty z prasy – „Czas”, „Kurier Warszawski”, „Kurier Poznański”, „Kurier Lwowski”; odezwy i zarządzenia władz okupacyjnych, ulotki partii i organizacji niepodległościowych – czynią z albumu wyczerpujący i niepowtarzalny obraz roku 1918.
Redaktor prowadzący: Agnieszka Dębska
Projekt graficzny: Krystian Rosiński (Agora)
Konsultacja historyczna: prof. dr hab. Andrzej Chojnowski, prof. dr hab. Jerzy Kochanowski
Warszawa 2008, wydanie I
Wydawca: Ośrodek KARTA, Dom Spotkań z Historią, Agora SA
Partner: Narodowe Archiwum Cyfrowe, Centralne Archiwum Wojskowe
Twarda oprawa, 206 stron
ISBN 978-83-7552-465-9
ISBN 978-83-61283-00-3
ISBN 978-83-924867-9-4